ก่อนตัดสินใจใช้ชีวิตคู่แบบจริงจัง หลายคู่อาจจะเกิดความสงสัยหรือลังเลว่า “จดทะเบียนสมรส ข้อดี ข้อเสีย มีอะไรบ้าง” เพราะเรื่องนี้ไม่ใช่แค่เซ็นหลักฐานเป็นคู่กัน แต่เกี่ยวข้องกับสิทธิทางกฎหมาย ทรัพย์สิน หนี้สิน ภาษี และอนาคตของครอบครัวด้วย
เดี๋ยวบทความนี้น้อง “น่าอยู่” จะพาไปดูแง่มุมของการจดทะเบียนสมรส ข้อดี ข้อเสีย แบบครบทุกมุม เพื่อช่วยให้ตัดสินใจง่ายและเข้ากับไลฟ์สไตล์แต่ละคู่มากขึ้น
สรุปให้ครบจดทะเบียนสมรส ข้อดี ข้อเสีย มีอะไรบ้าง?
การที่รู้ว่าจดทะเบียนสมรส ข้อดี ข้อเสีย มีอะไรบ้าง? ถือเป็นส่วนหนึ่งในการแสดงความสัมพันธ์ของคู่รัก ว่าได้รับการรับรองตามกฎหมาย ซึ่งมาพร้อมสิทธิประโยชน์และข้อผูกมัดที่ควรรู้ก่อนจะจดทะเบียน
ข้อดีของการจดทะเบียนสมรส
เมื่อตัดสินใจจดทะเบียนสมรสร่วมกัน คู่สมรสก็จะได้รับประโยชน์หลายอย่าง ทั้งสิทธิทางกฎหมาย การเงิน หนี้สิน และความสามารถในการลดหย่อนภาษี ดังนี้
- มีสิทธิในการจัดการมรดกและทรัพย์สิน: คู่สมรสมีสิทธิที่จะรับมรดกตามกฎหมายทันที ถ้าอีกฝ่ายเกิดเสียชีวิต และการจัดการทรัพย์สินที่สร้างร่วมกันหรือสินสมรส
- มีสิทธิลดหย่อนภาษีเงินได้: สามารถนำสถานะคู่สมรสที่ไม่มีรายได้มาช่วยวางแผนภาษี และยื่นลดหย่อนค่าคู่สมรสได้
- การกู้ร่วมผ่านง่ายขึ้น: การจดทะเบียนสมรสเพื่อกู้บ้าน คอนโด หรือสินเชื่อระยะยาว ธนาคารจะให้ความเชื่อมั่นทางการเงินของคู่รักที่จดทะเบียนสมรสกันมากกว่า
- มีสิทธิได้รับสัญชาติ: กรณีคู่สมรสเป็นชาวต่างชาติ การจดทะเบียนสมรสเป็นเงื่อนไขสำคัญในการขอสัญชาติหรือขอวีซ่าระยะยาว
- ได้รับสวัสดิการสนับสนุน: เช่น การได้รับสวัสดิการภาครัฐ ประกันสุขภาพ หรือสิทธิรักษาพยาบาลในบางกรณี และโอกาสได้รับเงินสงเคราะห์บุตรตามกฎหมายแรงงาน
- มีสิทธิทำนิติกรรมต่าง ๆ แทนกันได้: เช่น การเซ็นเอกสาร การตัดสินใจทางกฎหมายหรือการแพทย์กรณีคู่สมรสไม่สามารถตัดสินใจเองได้
ข้อเสียของการจดทะเบียนสมรส
เมื่อดูข้อดีของการจดทะเบียนสมรสกันไปแล้ว เดี๋ยวเรามาดูแง่มุมส่วนของข้อเสียของการจดทะเบียนสมรสที่คู่รักต้องรู้กันครับ
- มีข้อผูกมัดในการทำธุรกรรม: ตามมาตรา 1476 การยื่นกู้หรือทำธุรกรรมบางอย่างต้องได้รับความยินยอมจากคู่สมรสหรือ “จัดการร่วมกัน”
- มีภาระหนี้สินร่วม: หนี้ที่เกิดขึ้นระหว่างสมรสไม่ว่าจะ เงินก้อน หรือ หนี้สิน ทั้งคู่อาจจะต้องรับผิดชอบร่วมกัน
- มีความผูกพันทางการเงิน: การใช้เงินไม่ใช่เรื่องส่วนตัวของคน ๆ เดียวแล้ว ต้องวางแผนเรื่องสินสมรสร่วมกันมากขึ้น
- ข้อจำกัดของสิทธิบางประการ: เช่น สิทธิในการรับเบี้ยเลี้ยงแทนคู่สมรสกรณีเสียชีวิต หรือสวัสดิการบางอย่างจากรัฐ
- กฎหมายคุ้มครองคู่สมรส: ถึงแม้จะเป็นข้อดีในแง่การคุ้มครอง แต่ถ้าเลิกรากันไปหรือมีเหตุต้องเอาผิดกันในด้านทรัพย์สินต้องผ่านขั้นตอนทางกฎหมายที่ยุ่งยากกว่า
- เปลี่ยนนามสกุลเป็นเรื่องยุ่งยาก: โดยเฉพาะการเดินเรื่องเปลี่ยนเอกสารสำคัญหลายอย่าง รวมทั้งการทำธุรกรรมที่ซับซ้อนขึ้น
ข้อดีและข้อเสียของการไม่จดทะเบียนสมรส
แน่นอนว่าการจดทะเบียนสมรส ข้อดี ข้อเสียจะเป็นปัจจัยสำคัญในการตัดสินใจใช้ชีวิตคู่ของใคร ๆ หลายคน แต่สำหรับคู่รักที่เลือกอยู่ด้วยกันโดยไม่จดทะเบียนสมรส ก็มีทั้งข้อดีและข้อจำกัดที่ควรพิจารณาด้วยเหมือนกัน ดังนี้
ข้อดีของการไม่จดทะเบียนสมรส
คู่รักที่เลือกไม่จดทะเบียนสมรส ก็มีข้อดีในแบบของตัวเอง โดยเฉพาะเรื่องความยืดหยุ่นด้านการเงินและการจัดการทรัพย์สิน ซึ่งเหมาะกับคู่ที่ต้องการความเป็นอิสระ ไม่ผูกพันทางกฎหมายมากเกินไป ข้อดีหลัก ๆ ของการไม่จดทะเบียนสมรส มีดังนี้ครับ
- ทำธุรกรรมต่าง ๆ เองได้: การไม่จดทะเบียนสมรสช่วยต่างฝ่ายตัดสินใจเรื่องการเงินหรือธุรกรรมส่วนตัวได้อย่างอิสระ ไม่ต้องขอความยิมยอมจากคู่สมรส เช่น การกู้เงิน ลงทุน หรือทำสัญญาในชื่อของตัวเอง
- จัดการทรัพย์สินและการเงินได้อย่างอิสระ: ทรัพย์สินที่หามาแยกเป็นของใครของมันชัดเจน ไม่ต้องแบ่งสินสมรส ทำให้วางแผนการเงินได้ง่าย
- ไม่มีภาระหนี้ร่วม: หนี้สินที่เกิดขึ้นเป็นความรับผิดชอบของแต่ละคน ช่วยลดความเสี่ยงทางการเงิน ถ้าฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีภาระหนี้ ก็จะไม่กระทบอีกฝ่ายตามกฎหมาย
- ยังได้รับสิทธิพิเศษบางประการ: ถึงแม้จะไม่จดทะเบียนสมรส แต่ยังวางแผนทรัพย์สินส่วนบุคคลได้ เช่นการทำสัญญาแยก หรือทำพินัยกรรมเฉพาะบุคคลตามความต้องการของแต่ละคน
ข้อเสียของการไม่จดทะเบียนสมรส
ในอีกมุมหนึ่ง การไม่จดทะเบียนสมรสก็มีข้อจำกัดหลายอย่างที่เราต้องพิจารณาให้รอบคอบ โดยเฉพาะในเรื่องสิทธิทางกฎหมายและความคุ้มครองในระยะยาว ซึ่งอาจส่งผลกระทบถ้าเกิดเหตุอะไรในอนาคต
- ปัญหาการจัดการมรดกทรัพย์สิน: ถ้าฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเสียชีวิตก่อน อีกฝ่ายจะไม่มีสิทธิในมรดกตามกฎหมายโดยอัตโนมัติ ซึ่งถ้าไม่มีการทำพินัยกรรมไว้ก็อาจไม่ได้รับทรัพย์สินใด ๆ ที่หาร่วมกันมาเลย
- ข้อจำกัดสำหรับบุตรนอกสมรส: เด็กที่เกิดจากคู่รักที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสกัน จำเป็นต้องมีการรับรองบุตรเพิ่มเติม เพื่อให้เด็กได้รับสิทธิทางกฎหมายอย่างครบถ้วน ทั้งเรื่องนามสกุล สิทธิการดูแล และสวัสดิการต่าง ๆ
- ทำนิติกรรมหรือเรียกร้องแทนกันไม่ได้: ในกรณีฉุกเฉิน เช่น การตัดสินใจทางการแพทย์ หรือเรื่องสำคัญทางกฎหมาย คู่รักที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสจะไม่สามารถดำเนินการแทนกันได้
คำถามที่พบบ่อย
หลังจากอ่านเรื่อง จดทะเบียนสมรส ข้อดี ข้อเสีย กันไปแล้ว หลายคนอาจยังมีคำถามเกี่ยวกับสิทธิทางกฎหมาย สวัสดิการที่ได้รับของคู่รักที่มีการจดทะเบียนสมรสร่วมกัน เราเลยรวบรวมคำถามที่ถูกถามขึ้นมาบ่อย พร้อมคำตอบสั้น ๆ มาให้ดูกันครับ
1. คู่รัก LGBTQ+ ซื้อบ้านร่วมกันได้ไหม?
Answer: จากการจดทะเบียนสมรสเท่าเทียม สามารถกู้ร่วมและซื้อบ้านได้ครับ โดยอาจใช้วิธีถือกรรมสิทธิ์ร่วมกัน ซึ่งแนะนำให้ตรวจสอบกับธนาคารที่ยื่นกู้เพื่อศึกษาข้อมูลก่อนครับ
2. จดทะเบียนสมรสแต่ไม่เปลี่ยนนามสกุลได้ไหม?
Answer: ได้ครับ ปัจจุบันกฎหมายเปิดให้คู่สมรสเลือกใช้นามสกุล และคำนำหน้าชื่อตัวเองได้ตามปกติ ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนตามคู่สมรสก็ได้ครับ
3. แต่งงานแต่ไม่จดทะเบียนสมรส ฟ้องได้ไหม?
Answer: สามารถฟ้องร้องได้เฉพาะบางกรณีครับ เช่น ฟ้องร้องค่าเลี้ยงดูบุตรและการรับรองบุตร แต่การฟ้องร้องเนื่องจากสาเหตุการนอกใจจะไม่ได้รับความคุ้มครองเหมือนคู่สมรสที่จดทะเบียนที่ถูกต้องตามกฎหมายครับ
บทส่งท้าย
การตัดสินใจว่าจดทะเบียนสมรสดีไหม ไม่มีคำตอบตายตัว ขึ้นอยู่กับรูปแบบชีวิต การเงิน และเป้าหมายในอนาคตของแต่ละคู่ ซึ่งสิ่งสำคัญคือการเข้าใจเรื่องของการจดทะเบียนสมรส ข้อดี ข้อเสียให้รอบด้าน แล้วเลือกทางที่เหมาะสมกับคู่รักตัวเองที่สุด เพื่อให้ชีวิตคู่เดินไปด้วยกันอย่างมั่นคงและสบายใจครับ
แน่นอนว่าการวางแผนชีวิตคู่นั้นเป็นอีกก้าวหนึ่งที่สำคัญ และสำหรับใครที่กำลังหรือกำลังตัดสินใจซื้อบ้านร่วมกัน ไม่ว่าจะเป็นบ้านเดี่ยว, บ้านแฝด, คอนโดและทาวน์โฮม ก็สามารถเข้าไปดูได้ที่เว็บไซต์ “น่าอยู่” ที่แนะนำโครงการบ้านใหม่ ๆ พร้อมข้อมูลอสังหาฯ ให้ครบถ้วน