คนไทยมีความเชื่อเรื่องสิ่งศักดิ์สิทธิ์มาอย่างยาวนาน กับการเคารพต่อ ศาลเจ้าที่เจ้าทาง ซึ่งคนไทยเชื่อว่าเป็นผู้ปกปักรักษาที่ ๆ เราอยู่อาศัยอย่างบ้านนั่นเอง โดยเจ้าที่เจ้าทางส่วนใหญ่ในแต่ละบ้านจะมีทั้งศาลเจ้าที่และศาลตายาย ซึ่งหลายคนอาจจะยังไม่รู้ว่าการไหว้ศาลตายายต้องมีขั้นตอนอะไรบ้าง ไหว้อย่างไรให้ถูกต้อง เพื่อความเป็นสิริมงคล ให้บ้านอยู่เย็นเป็นสุข
ศาลตายายคืออะไร
เมื่อมีบ้านต้องมีศาลเจ้าที่เจ้าทาง ซึ่งศาลเจ้าที่เจ้าทางก็เป็นเทวดา ที่คอยปกปักรักษาบ้านที่เราอยู่อาศัย แต่โดยส่วนใหญ่คนไทยตามความเชื่อในบางบ้านจะมีศาลตายายด้วย โดยศาลตายายหลายคนอาจจะยังไม่เคยรู้จัก ตามความเชื่อ ศาลตายายคือ วิญญาณของเจ้าที่คนเดิม หรือบรรพบุรุษที่เคยอาศัยอยู่ ณ ที่แห่งนั้น หรือที่คนไทยเชื่อกันว่า เป็นผู้ใหญ่ที่คอยมาดูแลลูกหลานให้คนในบ้านอยู่อย่างร่มเย็นเป็นสุข
วิธีการไหว้ศาลตายาย ทำอย่างไร
การจะไหว้ศาลตายายให้ถูกต้องตามธรรมเนียมเพื่อให้เป็นสิริมงคล เริ่มจากการทำความสะอาดศาลกันก่อนเป็นอย่างแรก เปรียบเสมือนการทำความสะอาดที่พำนักของท่านให้สะอาดสะอ้านน่าอยู่ การจัดเตรียมเปลี่ยนน้ำในแจกัน ที่สำคัญต้องเปลี่ยนน้ำในแก้วถวายทุกครั้งที่ทำการไหว้
- การไหว้ ให้ทำพิธีในช่วงเช้า โดยไม่เกิน 11.00 น.
- ให้นำของไหว้มาถวาย เริ่มจากจุดเทียนก่อน 1 คู่ หลังจากนั้นจุดธูป 5 ดอก
- ตั้งจิตให้สงบนิ่ง แล้วพนมมือพร้อมกับตั้งนะโม 3 จบ
- กล่าวบทบูชาตายาย
"ตา ยาย ยัสมิง ทิสาภาเค สันติเทวา มะหิทธิกา เตปิ อัมเห อนุรักขันตุ อาโรคะเยนะ สุเขนะ จะ"
กล่าวคำอธิษฐาน
บอกชื่อ - นามสกุลของคุณ ที่อยู่ของบ้านหลังนี้ แล้วจึงขอพรตามความประสงค์ที่อยากจะขอ (เช่น ให้อยู่เย็นเป็นสุข ทำการงานอะไรก็ขอให้เจริญรุ่งเรือง ทำมาค้าขึ้น ขอให้คนในครอบครัวสุขภาพแข็งแรง)
5. เมื่อขอพรเสร็จเรียบร้อยแล้ว ทำการปักธูปที่กระถางธูปได้เลยครับ
วิธีการขอขมาศาลตายาย ทำอย่างไร
การขอขมาในการไหว้ศาลตายาย จะทำพิธีขึ้นเมื่อเรารู้สึกว่าได้ล่วงเกินท่าน ในกรณีที่เราทำการต่อเติมบ้าน เกิดเสียงดังโดยไม่ได้บอกกล่าวแก่ท่านไว้ก่อน หรือจะเป็นการทำพฤติกรรมที่รู้สึกว่าไม่เหมาะสมในบริเวณศาล
- อย่างแรกต้องทำการเลือกวันที่เหมาะสมกับการขอขมาก่อน ให้เลือกเป็นวันมงคลอย่างวัน วันพระ หรือ วันพฤหัสบดี (วันครู) โดยให้ไหว้ในช่วงเช้า เวลา 07.09 น. - 09.09 น.
- เตรียมของถวายให้พร้อม ควรเตรียมของอย่างประณีต เพื่อเป็นการแสดงถึงความตั้งใจจริง
- เทียน 1 คู่ ธูป 5 ดอก
- พวงมาลัยมะลิสด 1 พวง
- น้ำเปล่าสะอาด 1 แก้ว
- ผลไม้มงคล 5 อย่าง เช่น ส้ม, กล้วยหอม, องุ่น, สับปะรด, แก้วมังกร
- ขนมหวานไทย เช่น ทองหยิบ ทองหยอด ฝอยทอง
- หมากพลูและบุหรี่ 1 ชุด
3. ขั้นตอนการกล่าวขอขมา
จัดวางของถวายให้พร้อม จุดเทียนก่อน ตามด้วยธูป 5 ดอก จากนั้นพนมมือตั้งนะโม 3 จบ แล้วกล่าวคำขอขมาดังนี้
"กายะกัมมัง วะจีกัมมัง มะโนกัมมัง สัพพะปาปัง วินัสสันตุ"
"ลูกหลานชื่อ... นามสกุล... อาศัยอยู่บ้านเลขที่... ขอนำเครื่องสักการะมาถวายเพื่อขอขมาลาโทษ หากลูกหลานได้เคยล่วงเกินคุณตาคุณยาย เจ้าที่เจ้าทาง ทั้งด้วยกาย วาจา ใจ ทั้งที่ระลึกได้ก็ดี ระลึกไม่ได้ก็ดี ทั้งในอดีตและปัจจุบัน ขอคุณตาคุณยายโปรดเมตตาอโหสิกรรมให้แก่ลูกหลานด้วยเถิด"
"ขอให้ท่านช่วยปัดเป่าอุปสรรค สิ่งไม่ดีทั้งหลายให้ออกไปจากชีวิต และขอให้ประทานความร่มเย็นเป็นสุข โชคลาภเงินทอง ให้ลูกหลานและครอบครัวนับตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไปด้วยเถิด"
4. การลาของไหว้
หลังจากไหว้เสร็จเรียบร้อยแล้ว และธูปหมดดอก ให้กล่าวคำลาของไหว้
“เสสัง มังคะลัง ยาจามิ”
เคล็ดลับในการไหว้ขอขมาศาลตายาย เมื่อไหว้ท่านเสร็จแล้ว แนะนำให้ไปทำบุญตักบาตรหรือถวายสังฆทานที่วัด แล้วกรวดน้ำให้แก่ท่านเพื่อเป็นการส่งบุญให้ท่าน จะช่วยให้ชีวิตราบรื่นยิ่งขึ้น
ของที่ใช้ถวายศาลตายาย มีอะไรบ้าง
สิ่งที่ต้องเตรียมก่อนการทำพิธีไหว้ศาลตายาย คือของที่ใช้ถวาย นิยมจัดเตรียมเป็นเลขคี่ 3 หรือ 5 อย่าง มีอะไรบ้างมาดูกันครับ
- ธูปและเทียน : ธูป 5 ดอก และเทียน 1 คู่ จะเป็นสีเหลืองหรือสีขาวก็ได้
- ดอกไม้ : ดอกไม้ที่เป็นที่นิยมจะเป็น ดอกดาวเรือง ที่สื่อถึงความรุ่งเรือง หรือดอกมะลิ สื่อถึงความบริสุทธิ์
- น้ำดื่มและน้ำแดง : น้ำดื่มหรือน้ำเปล่าเป็นสิ่งสำคัญในการไหว้ ต้องเปลี่ยนใหม่ทุกครั้งที่ไหว้ ส่วนน้ำแดงสื่อถึงพลังงานและโชคลาภ
- ผลไม้มงคล : ส้ม, กล้วยน้ำว้า, สับปะรด หรือแก้วมังกร
- ขนมหวาน : เป็นขนมไทยอย่าง ขนมทองหยิบ ขนมทองหยอด ขนมชั้น
- เครื่องเซ่นพิเศษ : หมากพลูและบุหรี่ ตามความเชื่อของคนไทย เชื่อว่าตายายท่านชื่นชอบ
คาถาบูชาศาลตายาย
เมื่อเตรียมของที่ใช้ถวายในการไหว้ศาลตายายเป็นที่เรียบร้อยแล้ว ทำการจุดเทียน 1 คู่ จุดธูป 5 ดอก ตั้งจิตอธิษฐาน ตั้งนะโม 3จบ
และกล่าวคำบูชา ตามนี้
"ตา ยาย ยัสมิง ทิสาภาเค สันติเทวา มะหิทธิกา เตปิ อัมเห อนุรักขันตุ อาโรคะเยนะ สุเขนะ จะ" (หรือกล่าวภาษาไทยง่ายๆ ว่า: "ลูกหลานชื่อ... นามสกุล... ขอนำเครื่องสังเวยมาถวายแด่คุณตาคุณยาย เจ้าที่เจ้าทางที่ปกปักรักษาบ้านหลังนี้ ขอให้ท่านรับและช่วยคุ้มครองให้ทุกคนในบ้านมีความสุข ร่มเย็นเป็นสุข และมีโชคลาภตลอดไป")
บทส่งท้าย
ได้รู้ถึงขั้นตอนการไหว้ศาลตายายเป็นที่เรียบร้อยแล้วนะครับ แต่ใจความสำคัญการจะไหว้อะไรแล้วนั้นต้องเกิดจากการที่มีจิตใจบริสุทธิ์ก่อนเป็นอย่างแรก เมื่อมีจิตใจที่ดีแล้วจะกระทำอะไรก็ล้วนแล้วแต่ดี ยิ่งถ้าเราได้ไหว้ศาลตายายที่เปรียบเสมือนไหว้ญาติผู้ใหญ่ที่เราเคารพ ก็ช่วยทรงเสริมพลังงานดี ๆ ให้กับบ้านของเรา เพื่อให้เกิดความสบายใจ อยู่เย็นเป็นสุขต่อไปครับ
สำหรับใครที่กำลังมองหาที่อยู่อาศัย หรือ บ้านเดี่ยวราคาไม่เกิน 1.5 ล้าน ไม่ว่าจะเป็นในทุกจังหวัด และในจังหวัดเชียงราย เรามี บ้านเชียงราย, บ้านแฝดเชียงราย, คอนโดเชียงรายและทาวน์โฮมเชียงราย แนะนำสามารถเลือกชมได้ที่เว็บไซต์ “น่าอยู่” บอกเลยว่ามีให้เลือกหลายโซน ตอบโจทย์ไลฟ์สไตล์วัยเรียนและทำงานสุด ๆ
คำถามที่พบบ่อย
1. ผลไม้ขึ้นหิ้งพระกี่ลูก?
การไหว้ศาลตายาย ตามธรรมเนียมนิยมจัดถวายผลไม้เป็นเลขคี่ อย่าง 3 ลูก หรือ 5 ลูก (ต่อชนิดของผลไม้) เช่น ส้ม 5 ลูก ซึ่งจำนวนที่เป็นเลขคี่ สื่อถึงความหมายมงคล อย่าง เลข 5 สื่อถึงศีล 5 และสิ่งสำคัญในการถวายต้องเป็นผลไม้ใหม่ที่มีผลสมบูรณ์ไม่บิดเบี้ยว ไม่เหี่ยวเฉา พร้อมกับทำความสะอาดก่อนขึ้นถวายด้วยครับ
2. ไหว้ศาลตายายเวลาไหนดี?
ช่วงเวลามงคลที่เหมาะกับการไหว้ คือช่วงเวลาตั้งแต่ 07.09 น. ไม่เกิน 11.00 น. หรือช่วงก่อนเพล เพราะตามความเชื่อเป็นช่วงเวลาที่ดีในการเริ่มต้นทำสิ่งอะไรใหม่ ๆ ของวัน ไหว้แล้วเป็นสิริมงคล ก่อนที่จะออกไปทำอะไรจะได้ราบรื่น สบายใจ ไหว้ในช่วงเวลานี้จึงเป็นเวลาที่ดีที่สุดของวันเลยครับ
3. ไหว้ศาลตายายใช้ธูปกี่ดอก?
การไหว้ตามมาตรฐานที่ถูกต้องนั้น ต้องใช้ธูป 5 ดอก เนื่องจากมีความหมายที่สื่อถึงการรำลึกถึง "พระพุทธ เจ้า 5 พระองค์" นอกจากนั้นยังเป็นการให้เกียรติในฐานะ "ผู้ดูแลทิศและธาตุทั้ง 5" ที่เราอาศัยอยู่เพื่อความเป็นสิริมงคล และอยู่อาศัยอย่างร่มเย็นเป็นสุขครับ