การสร้างบ้านสักหลังถือเป็นเรื่องใหญ่และเป็นความภาคภูมิใจที่สุดในชีวิตใช่ไหมคะ แต่ก่อนที่เราจะเห็นบ้านเป็นรูปเป็นร่าง สิ่งแรกที่เป็นจุดเริ่มต้นสำคัญและขาดไม่ได้เลยก็คือการ "ลงเสาเอก" นั่นเองค่ะ
สำหรับมือใหม่หัดสร้างบ้าน หรือใครที่มีงบประมาณจำกัด อาจจะกังวลว่า "เอ๊ะ! เราต้องจัดงานใหญ่โตไหม?" "ต้องจ้างพราหมณ์หรือเปล่า?" หรือ "เตรียมของไม่ครบจะเป็นอะไรไหม?" วันนี้ น้องบุรีรัมย์น่าอยู่ขออาสาพาไปดูวิธีจัดพิธีแบบจับมือทำ เน้นความเรียบง่าย ประหยัดงบ แต่ถูกต้องตามขนบธรรมเนียมประเพณี เพื่อให้บ้านของเรามั่นคง แข็งแรง และผู้อยู่อาศัยร่มเย็นเป็นสุขไปดูกันเลย!
เจาะลึกตำนาน! "พิธีลงเสาเอก" สัญลักษณ์แห่งความมั่นคงทางใจ
พิธีลงเสาเอก ไม่ได้เกิดขึ้นมาลอยๆ แต่มีรากฐานมาจากความเชื่อของคนโบราณที่เคารพในธรรมชาติ โดยมองว่าทุกผืนดินมี "เจ้าที่เจ้าทาง" ดูแลอยู่ การจะปลูกบ้านจึงต้องทำพิธีขอขมาและขออนุญาตเพื่อให้อยู่ร่วมกันอย่างสงบสุข ผสมผสานกับคติพราหมณ์-ฮินดูที่เปรียบเสาเอกเป็นเหมือน "แกนกลางจักรวาล" หรือ "หัวใจของบ้าน" ที่เชื่อมโยงฟ้า ดิน และมนุษย์เข้าด้วยกัน
นอกจากเรื่องความเชื่อแล้ว พิธีนี้ยังเป็นกุศโลบายอันชาญฉลาดของคนรุ่นก่อน ที่ใช้โอกาสนี้ "รวมญาติ" และคนในชุมชนมาช่วยกันลงแรง สร้างความสามัคคีและเรียกขวัญกำลังใจให้เจ้าของบ้านในการ"การเริ่มต้นที่ดี" มั่นใจว่าบ้านหลังนี้จะเป็นพื้นที่ที่ปลอดภัยและมั่นคงตลอดไปนั่นเอง
ฤกษ์งามยามดี: จุดเริ่มต้นของความมั่นคง
ก่อนจะไปเตรียมของ สิ่งแรกที่ต้องมีคือ "ฤกษ์" นั้นเอง การหาฤกษ์สำหรับการ ลงเสาเอก นิยมดูตามปฏิทินจันทรคติ หรือปรึกษาผู้รู้ โดยจะพิจารณาจากวันเดือนปีเกิดของเจ้าของบ้านเป็นหลัก เพื่อหาช่วงเวลาที่เป็นมงคลที่สุด เช่น มหัทธโนฤกษ์ หรือ ภูมิปาโลฤกษ์
สำหรับใครที่กำลังวางแผนจะสร้างบ้านในปี 2569 อยากฤกษ์สะดวก อาจะเลือกเป็นวันหยุดราชการ หรือวันศุกร์ เพราะเชื่อว่าพ้องเสียง จากความสุข อีกทั้งยังนัดรวมตัวญาติๆได้ง่าย จัดพิธีเย็นต่อได้
โดยนิยมเลือกช่วงต้นปี ในหน้าหนาว ซึ่งเป็นช่วงที่เหมาะสมกับการสร้างบ้าน และไม่ค่อยมีอุปสรรคจากฟ้าฝน ซึ่งสามารถเข้าไปเช็กฤกษ์ดีๆ ได้ที่บทความ ฤกษ์มงคล พิธีลงเสาเอก ที่น้องบุรีรัมย์น่าอยู่รวบรวมมาให้แล้ว เพื่อใช้เป็นแนวทางเบื้องต้นในการกำหนดการตั้งเสาเอกเสาโทได้เลย
💡บทความแนะนำ : ฤกษ์มงคล 2569 เสริมดวงเจ้าบ้าน ลงเสาเอก ขึ้นบ้านใหม่ รับพลังปีม้าไฟ
ลงเสาเอก ใช้อะไรบ้าง? เช็กลิสต์ของไหว้ฉบับประหยัด
เมื่อได้ฤกษ์มงคลแล้ว ก็มาถึงขั้นตอนการเตรียมของ คำถามยอดฮิตคือ พิธีตั้งเสาเอก ใช้อะไรบ้าง? ขอบอกว่าไม่จำเป็นต้องเตรียมของแพงหรูหรา เน้นความครบถ้วนและความหมายที่เป็นมงคลก็เพียงพอ มาดูรายการของไหว้และอุปกรณ์ที่ต้องเตรียมกันเลย
1. ชุดตั้งเสาเอกเสาโท (อุปกรณ์สำหรับทำพิธี)
หัวใจสำคัญของพิธีคืออุปกรณ์ที่จะใช้ผูกและฝังลงไปพร้อมกับเสา หากไม่มีเวลาหาทีละชิ้น เดี๋ยวนี้ร้านสังฆภัณฑ์มี ชุดตั้งเสาเอกเสาโท ขายแบบสำเร็จรูปราคาหลักร้อยถึงหลักพันต้นๆ หรือจะสั่งจากแพลตฟอ์มมาร์เกตเพลสก็มีให้เลือกหลากหลาย แต่ถ้าอยากประหยัดและเตรียมเอง สิ่งที่ต้องมีคือ
- เสาเอกและเสาโท: (ใช้เสาเหล็กหรือเสาปูนต้นแรกของโครงสร้างบ้าน)
- ผ้าแพร 3 สี: (แดง เหลือง ชมพู) ขนาดใหญ่พอที่จะผูกรอบต้นเสาได้
- แผ่นทอง นาก เงิน: อย่างละ 1 แผ่น
- เหรียญทองและเงิน: (ใช้เหรียญ 10 บาท, 5 บาท, 1 บาท) จำนวน 9 เหรียญ
- สายสิญจน์: 1 ม้วน
- หน่อต้นกล้วยและหน่อต้นอ้อย: เลือกหน่อที่สมบูรณ์ สื่อถึงความเจริญงอกงาม
2. ไม้มงคล 9 ชนิด (เสริมรากฐานให้มั่นคง)
และอีกหนึ่งสิ่งที่สำคัญในพิธี ไม้มงคล ซึ่งหาซื้อได้ตามร้านสังฆภัณฑ์ทั่วไป เป็นเซ็ทชิ้นไม้ 9 ชนิด ปักลงที่ก้นหลุมเสาเอก ถือเป็นเคล็ดลับสำคัญในการวางรากฐานชีวิต โดยชื่อของไม้แต่ละชนิดมีความหมายมงคล ดังนี้
1. ไม้ราชพฤกษ์ (คูน)
ถือเป็นไม้มงคลชั้นสูงและเป็นไม้ประจำชาติไทย ชื่อ "ราชพฤกษ์" มีความหมายสื่อถึงความเป็นใหญ่ ความมีอำนาจวาสนา และความเป็นราชาแห่งต้นไม้ การนำไม้ชนิดนี้มาเป็นปฐมฤกษ์ลงเสาเอก เชื่อว่าจะช่วยส่งเสริมบารมีให้กับเจ้าของบ้าน ให้มีความเจริญรุ่งเรือง เป็นที่เชิดหน้าชูตา และมีเกียรติยศชื่อเสียงโด่งดัง เปรียบเสมือนร่มโพธิ์ร่มไทรให้ลูกหลาน
2. ไม้ขนุน
แค่ชื่อก็ฟังดูดีมีมงคล "ขนุน" สื่อถึงการหนุนนำ ค้ำจุน และอุดหนุนจุนเจือ เชื่อว่าการใช้ไม้ขนุนในพิธีจะช่วยให้ผู้อยู่อาศัยมีผู้ใหญ่ให้ความเมตตาเอ็นดู จะทำกิจการงานใดก็มีคนคอยสนับสนุนช่วยเหลือ ไม่ให้ตกทุกข์ได้ยาก หากมีอุปสรรคก็จะผ่านพ้นไปได้ด้วยแรงหนุนจากกัลยาณมิตรที่ดี
3. ไม้ชัยพฤกษ์
เป็นสัญลักษณ์แห่ง "ชัยชนะ" ที่ยิ่งใหญ่ คำว่า "ชัย" หมายถึง ความชนะ การมีเหนือกว่าคู่แข่ง การใช้ไม้ชัยพฤกษ์จึงเชื่อว่าจะช่วยเสริมดวงชะตาให้เจ้าของบ้านสามารถฝ่าฟันอุปสรรคและปัญหาต่างๆ ไปได้อย่างราบรื่น ไม่ว่าศัตรูหมู่มารหรือความยากลำบากใดๆ ก็มิอาจขวางกั้นความสำเร็จได้ ถือเป็นไม้แห่งการประกาศความสำเร็จอย่างแท้จริง
4. ไม้ทองหลาง
ชื่อนี้มีความหมายตรงตัวสื่อถึงความร่ำรวย "ทองหลาง" คือทองที่หลั่งไหลเข้ามา เชื่อกันว่าไม้ชนิดนี้ จะช่วยเรียกทรัพย์สินเงินทองให้ไหลมาเทมาสู่ครอบครัว ทำมาค้าขายก็เจริญรุ่งเรือง มีเงินใช้ไม่ขาดมือ
5. ไม้ไผ่สีสุก
ชื่อพ้องเสียงกับคำว่า "ศรีสุข" ซึ่งหมายถึงความเป็นสิริมงคลและความสุขกายสบายใจ ไม้ไผ่ชนิดนี้มีลำต้นสวยงาม แข็งแรง และมีความเหนียวทนทาน เชื่อว่าจะช่วยเสริมให้คนในบ้านอยู่เย็นเป็นสุข มีสุขภาพร่างกายแข็งแรง จิตใจเบิกบานแจ่มใส ไร้เรื่องทุกข์โศกโรคภัย กลมเกลียวสามัคคี
6. ไม้ทรงบาดาล
เชื่อว่าช่วยเสริมความยิ่งใหญ่ มั่นคง และบันดาลโชคลาภ โดยพ้องเสียงกับคำว่า "บันดาล" ผู้คนนิยมปลูกเพื่อความเป็นสิริมงคลแก่บ้านเรือน หรือใช้ในพิธีวางศิลาฤกษ์
7. ไม้สัก
คำว่า "สัก" พ้องเสียงกับคำว่า "ศักดิ์" ในคำว่า ศักดิ์ศรี ยศถาบรรดาศักดิ์ ถือเป็นไม้เนื้อแข็งที่มีคุณภาพดีเยี่ยมและเป็นที่ต้องการของตลาด ความเชื่อโบราณบอกว่าไม้สักจะช่วยเสริมสร้างบารมี ให้เจ้าของบ้านเป็นที่เคารพนับถือของผู้คน มีเกียรติยศ มีหน้ามีตาในสังคม และเป็นที่ยำเกรงแก่บริวาร
8. ไม้พะยูง
ชื่อมีความหมายในทาง "พยุง" หรือประคับประคองให้สูงขึ้น ไม่ให้ตกต่ำลง เชื่อกันว่าไม้พะยูงจะช่วยค้ำจุนฐานะของครอบครัวให้มั่นคง ยั่งยืน หากประสบปัญหาก็จะช่วยพยุงให้ผ่านพ้นวิกฤตไปได้
9. ไม้กันเกรา
ชื่อไม้สื่อถึงการ "กัน" หรือป้องกันสิ่งชั่วร้าย "เกรา" หมายถึงการเกลาให้เรียบร้อยสวยงาม ไม้กันเกราจึงมีความหมายมงคลในการป้องกันภัยอันตราย ภูตผีปีศาจ และสิ่งอัปมงคลต่างๆ ไม่ให้เข้ามากล้ำกรายในเขตบ้าน
3. อิฐมงคลและพลอยนพเก้า
- อิฐทอง อิฐนาก อิฐเงิน: อย่างละ 1 ก้อน (หาซื้อได้ตามร้านวัสดุก่อสร้างหรือร้านสังฆภัณฑ์)
- พลอยนพเก้า: รัตนชาติ 9 สี (มักขายเป็นชุดเล็กๆ ราคาไม่แพง)
4. เครื่องเซ่นไหว้ (ปรับลดได้ตามงบประมาณ)
สำหรับ พิธีลงเสาเอก แบบเรียบง่าย เราสามารถปรับลดขนาดของไหว้ได้ ไม่จำเป็นต้องใช้หัวหมูชุดใหญ่เสมอไป
- ของคาว: ไก่ต้ม 1 ตัว, หมูสามชั้นต้ม 1 ชิ้น (แทนหัวหมู), ปลานึ่ง 1 ตัว, ปูต้ม 1 ตัว
- ของหวาน: ขนมทองหยิบ ทองหยอด ฝอยทอง ขนมถ้วยฟู
- ผลไม้มงคล: กล้วยหอม (หวีสวยๆ), มะพร้าวอ่อน, สับปะรด, ส้ม, แก้วมังกร
- เครื่องดื่ม: น้ำเปล่า, น้ำชา, เหล้าขาว
- ข้าวตอกดอกไม้: ดอกดาวเรือง เหรียญเงินทอง สำหรับโปรย
ลำดับขั้นตอน พิธีลงเสาเอก แบบเรียบง่าย
หากไม่สะดวกจัดพิธีใหญ่ ไม่มีพราหมณ์ในพื้นที่ การจัด พิธีลงเสาเอก แบบเรียบง่าย เจ้าของบ้าน สามารถเชิญญาติผู้ใหญ่ หรือผู้นำทางศาสนาที่เคารพนับถือ มาเป็นผู้นำพิธีได้ เพียงแค่ตั้งจิตอธิษฐานให้ดี ทำด้วยความตั้งใจ ก็ศักดิ์สิทธิ์ไม่แพ้กัน โดยมีลำดับขั้นตอนดังนี้
1. เตรียมพื้นที่และจัดโต๊ะบวงสรวง
ก่อนถึงเวลาฤกษ์ ให้เคลียร์พื้นที่รอบหลุมเสาเอกให้สะอาด นำหน่อกล้วยและต้นอ้อยมาผูกติดกับเสาเหล็กที่จะใช้ทำเสาเอก (ผูกให้แน่น) จากนั้นจัดโต๊ะวางของไหว้ หันหน้าโต๊ะไปทางทิศเหนือหรือทิศตะวันออก
2. บูชาพระและบอกกล่าวเจ้าที่
เมื่อถึงเวลาฤกษ์ (เช่น 09.09 น.) ผู้นำพิธีจุดธูปเทียนบูชาพระรัตนตรัย (หากมีพระพุทธรูป) และจุดธูปบอกกล่าวเจ้าที่เจ้าทาง พระแม่ธรณี อธิษฐานขอขมาและขออนุญาตสร้างบ้าน ขอให้การก่อสร้างราบรื่น ไร้อุปสรรค
3. ตอกไม้มงคลและวางแผ่นยันต์
นำ ไม้มงคล ทั้ง 9 ชนิด ลงไปปักที่ก้นหลุม โดยเริ่มจากไม้ราชพฤกษ์ปักตรงกลางหลุม ส่วนไม้อื่นๆ ปักวนขวาล้อมรอบจนครบ จากนั้นวางอิฐทอง นาก เงิน และวางแผ่นทอง นาก เงิน ทับลงไป ตามด้วยโปรยพลอยนพเก้าและเหรียญเงินทองลงไปในหลุม
4. โปรยข้าวตอกดอกไม้
เจ้าของบ้านและครอบครัวช่วยกันโปรยข้าวตอก ดอกไม้ และเหรียญลงไปในหลุม พร้อมกล่าวคำอธิษฐานดีๆ เช่น "ขอให้บ้านนี้มั่งคั่ง ร่ำรวย อยู่เย็นเป็นสุข"
5. ยกเสาเอก (ช่วงเวลาสำคัญ)
เมื่อทำพิธีที่ก้นหลุมเสร็จแล้ว ให้ช่างช่วยกันยกเสาเอก (ที่ผูกผ้าสามสีและไม้มงคลไว้แล้ว) ลงไปตั้งในหลุม ในจังหวะที่เสากำลังตั้งขึ้น ให้ผู้ร่วมพิธีช่วยกันจับสายสิญจน์หรือส่งเสียงโห่ร้อง (โห่...ฮิ้ว!) เพื่อเอาฤกษ์เอาชัย
6. ลาเครื่องสังเวย
เมื่อเสาตั้งมั่นคงดีแล้ว รอจนธูปหมดดอก ให้ทำการลาเครื่องสังเวย นำอาหารและผลไม้มงคลมาแจกจ่ายให้คนในครอบครัวและทีมช่างรับประทานร่วมกัน เชื่อว่าจะช่วยให้สุขภาพแข็งแรงและมีโชคลาภ เป็นอันเสร็จพิธี
ทริคเลือกทิศหันหน้าเสาเอก เสริมดวงตามเดือน
รู้หรือไม่? การหันหน้าของเสาเอกในการ ลงเสาเอก มีความเชื่อโบราณเกี่ยวกับทิศทางของ "พญานาค" เพื่อความเป็นสิริมงคลสูงสุด ควรหันหน้าเสาเอก (ด้านที่มีเครื่องหมายหรือด้านที่สวยที่สุด) ไปตามทิศดังนี้
- เดือน 4, 5, 6: หันหน้าเสาไปทาง ทิศอาคเนย์ (ตะวันออกเฉียงใต้)
- เดือน 7, 8, 9: หันหน้าเสาไปทาง ทิศหรดี (ตะวันตกเฉียงใต้)
- เดือน 10, 11, 12: หันหน้าเสาไปทาง ทิศพายัพ (ตะวันตกเฉียงเหนือ)
- เดือน 1, 2, 3: หันหน้าเสาไปทาง ทิศอีสาน (ตะวันออกเฉียงเหนือ)
ข้อแนะนำ: หากหน้างานจริงมีข้อจำกัดเรื่องพื้นที่ สามารถปรับเปลี่ยนได้ตามความเหมาะสม โดยเน้นความสะดวกในการก่อสร้างเป็นหลัก
เกร็ดความรู้: เสาเอก vs เสาโท ต่างกันอย่างไร?
ในพิธีเรามักได้ยินชื่อ "เสาโท" คู่กับเสาเอกเสมอ โดยมีข้อแตกต่างกัน ดังนี้
- เสาเอก: เปรียบเสมือน "พ่อ" หรือผู้นำ เป็นเสาต้นแรกที่สำคัญที่สุด กำหนดทิศทางและความมั่นคงของบ้าน ผู้ชายมักเป็นผู้ทำพิธีหลัก
- เสาโท: เปรียบเสมือน "แม่" หรือผู้สนับสนุน เป็นเสาต้นที่สองที่ช่วยค้ำจุน ผู้หญิงมักมีส่วนร่วมในการผูกผ้าหรือโปรยดอกไม้
การทำพิธี ลงเสาเอก มักจะทำควบคู่กับเสาโทไปพร้อมๆ กัน หรือทำเสาโทต่อจากเสาเอกทันที เพื่อความสมบูรณ์แบบและความสมดุลของพลังงานในบ้าน
บทสรุป
การจัดพิธี ลงเสาเอก ไม่ใช่เรื่องยุ่งยากอย่างที่คิด หัวใจสำคัญไม่ได้อยู่ที่ของไหว้ราคาแพง หรือพิธีการที่ซับซ้อน แต่อยู่ที่ "ความตั้งใจ" และ "เจตนาที่ดี" ของเจ้าของบ้าน การเตรียมตัวให้พร้อมและการมีส่วนร่วมในทุกขั้นตอน จะช่วยสร้างความผูกพันและความภูมิใจให้กับบ้านหลังใหม่ของเราตั้งแต่เสาต้นแรก
หวังว่าคู่มือฉบับนี้จะช่วยให้มือใหม่หัดสร้างบ้านทุกท่าน สามารถจัดงานได้อย่างราบรื่นและประหยัดงบนะคะ และสำหรับใครที่กำลังวางแผนสร้างบ้านในฝัน ไม่ว่าจะเป็น แบบบ้านสไตล์โมเดิร์น ยอดนิยม แบบบ้านมินิมอล ที่ถูกใจคนรุ่นใหม่ หรือ แบบบ้านสไตล์คอนเทมโพรารี่ ที่ตอบโจทย์คนทุกวัย สามารถคลิกเข้าไปเลือกชมบริษัทรับสร้างบ้านที่ใช่ได้ที่ รวมบริษัทรับสร้างบ้านบุรีรัมย์ (คลิก) แหล่งรวมบริษัทรับสร้างบ้าน ที่ครบและใช้งานง่ายที่สุดในบุรีรัมย์
ขอให้การก่อสร้างบ้านของทุกคนราบรื่น ปลอดภัย ได้บ้านสวยดั่งใจหวัง และอยู่แล้วเฮงๆ รวยๆ นะคะ!
FAQ คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการลงเสาเอก
Q: ถ้าฤกษ์ดีตรงกับวันธรรมดาที่ต้องทำงาน เลื่อนมาทำวันเสาร์-อาทิตย์ได้ไหม?
A: "ฤกษ์สะดวก" คือฤกษ์ที่ดีที่สุด หากเจ้าของบ้านสบายใจและทีมช่างพร้อม การทำพิธีในวันหยุดก็ถือเป็นมงคลเช่นกันค่ะ เพียงแค่หลีกเลี่ยงวันอุบาทว์หรือวันโลกาวินาศตามปฏิทินไทยก็
Q: จำเป็นต้องขุดหลุมลึกแค่ไหนคะ สำหรับพิธีลงเสาเอก?
A: ขึ้นอยู่กับโครงสร้างทางวิศวกรรมค่ะ หากเป็นบ้านที่ใช้เสาเข็มเจาะหรือตอก พิธีลงเสาเอกจะทำที่ "เสาเข็มต้นแรก" หรือทำที่ "ตอม่อ" (ฐานราก) หลังจากตอกเข็มเสร็จแล้ว แนะนำให้ปรึกษาวิศวกรหรือหัวหน้าช่างหน้างานเพื่อกำหนดจุดที่เหมาะสมที่สุด
Q: ถ้าฝนตกหนักในวันลงเสาเอก จะเป็นลางไม่ดีหรือเปล่าคะ?
A: ไม่ต้องกังวลค่ะ คนโบราณถือว่าฝนคือความร่มเย็น เป็น "พรจากฟ้า" ที่นำความอุดมสมบูรณ์มาให้ แต่หากตกหนักมากจนเป็นอุปสรรคต่อการทำงาน แนะนำให้กางเต็นท์คลุมบริเวณพิธี หรือรอให้ฝนซาก่อนเพื่อความปลอดภัยของทุกคนค่ะ
Q: ของไหว้ที่เหลือจากการทำพิธี เอาไปทิ้งหรือกินได้ไหมคะ?
A: ทานได้และควรทานค่ะ! ของไหว้ที่ลาจากพิธีถือเป็นของมงคล (ของทิพย์) นิยมนำมาแจกจ่ายให้คนในครอบครัว ญาติพี่น้อง และคนงานก่อสร้างรับประทาน เชื่อว่าจะช่วยให้มีสุขภาพแข็งแรง มีโชคลาภ และเป็นการผูกมิตรกับทีมช่างไปในตัวด้วยค่ะ
บทความที่น่าสนใจ
- รู้ก่อนใคร! ส่องพิกัด 8 โครงการบ้านบุรีรัมย์ ราคาพรีเซล เปิดตัวใหม่ 2569
- ผ่อนถูกกว่าเช่า! 7 บ้าน ราคา ไม่ เกิน 2 ล้าน บุรีรัมย์ ผ่อนเริ่ม 4,xxx
- เปิดตำราเศรษฐี! ทริค ทําบุญขึ้นบ้านใหม่ เสริมดวงให้ปัง งบไม่บานปลาย